زعفران گیاهی معطر، کوچک و چند ساله به ارتفاع ۱۰ تا ۳۰ سانتیمتر میباشد. این گیاه نیمه گرمسیری بوده و در نقاطی که دارای زمستانهای ملایم و تابستان گرم و خشک باشند به خوبی میروید.
مقاومت این گیاه در برابر سرما زیاد است ولی دوره رشد آن همزمان با پاییز و زمستان و اوایل بهار بوده و بنابراین به هوای معتدل نیاز دارد. از طرفی در زمان خواب این گیاه آبیاری ضرر دارد. بنابراین مناطق شمالی کشور از جمله گیلان و مازندران و گرگان و هم چنین مناطق جنوبی کشور برای کشت این محصول مناسب نیستند.
مناطق آفتابگیر و بدون درخت که در معرض بادهای سرد نیستند برای رشد زعفران مناسب هستند مانند شهرستانهای تربتحیدریه، تایباد (طیبات)، باخرز، گناباد و سبزوار در استان خراسان رضوی و شهرستان های قائن، بجستان و بیرجند در استان خراسان جنوبی و به تازگی در استانهای فارس و کرمان و لرستان.
طبع زعفران
زعفران گیاهی ست دارای طبع گرم و خشک که خواص درمانی بسیاری دارد و در ایران به عنوان ادویه و طعم دهندهی غذا کاربرد بسیاری داشته و در کشورهای در حال توسعه و توسط صنعتگران به مقدار زیاد استفاده میشود.
قیمت زعفران و محل تولید زعفران
- زعفران گرانترین ادویه در جهان است و قیمت هر گرم زعفران در سال ۲۰۲۲ حدود ۳.۵ تا ۵ دلار است.
- دلیل قیمت زیاد آن، روش کار برداشت آن است که هزینه تولید را افزایش می دهد.
- زعفران با دست از گل Crocus sativus که معمولا به عنوان «زغال اخته زعفران» شناخته می شود، برداشت می شود.در حال حاضر ایران بزرگترین تولیدکننده زعفران در جهان بهشمار میآید و نزدیک به نه دهم زعفران دنیا در ایران تولید میشود.
خواص زعفران برای انسان
زعفران حاوی انواع قابل توجه ترکیبات گیاهی است که به عنوان آنتی اکسیدانها ( مولکولهایی که سلولهای بدن را در برابر رادیکالهای آزاد و استرس اکسیدانی محافظت می کنند) عمل می کنند.
ترکیب های Crocin و Crocetin ممکن است دارای خواص ضد افسردگی باشند و سلول های مغز را در مقابل آسیبهای پیشرونده، التهاب، کاهش اشتها و کاهش وزن کمک کنند.
ترکیب سافرانال طعم و مزه زعفران را متمایز میکند و ممکن است به بهبود خلق و خو، حافظه و توانایی یادگیری انسان کمک کند.
همچنین ، کامفرول که در گلبرگ گل زعفران یافت می شود باعث کاهش التهاب است و خواص ضد سرطانی دارد و باعث کاهش افسردگی میشود.
زعفران حالت روحی و درمان علائم افسردگی را بهبود می بخشد و ممکن است ویژگی های مبارزه با سرطان داشته باشد. در زعفران آنتیاکسیدان زیادی وجود دارد، که ممکن است باعث کشتن سلولهای سرطانی شود و سلول های طبیعی را بدون آسیب بمانند. با این حال، تحقیقات انسانی بیشتر مورد نیاز است.
زعفران ممکن است کاهش اشتها و کاهش وزن کمک کند . هر چند دانشمندان مطمئن نیستند که چگونه زعفران باعث اشتها و کاهش وزن میشود. یکی از نظریات این است که زعفران باعث بهبود خلق و خوی شما میشود، که به نوبه خود میل به میان وعده را کاهش میدهد.
هم چنین از خواص دیگر زعفران میتوان به كاهش چربی و كلسترول خون، آرام بخشی، اشتها آوری، ضد اسپاسم، پيشگيری كننده از بيماريهای قلبی و سرطان، كاهش دهنده فشار خون اشاره نمود.
از گیاه زعفران در درمان بیماری آسم، بيماريهای پوستی، بیماری های چشم، عفونت ادراری، يرقان، پيش انداختن قاعدگی، رفع نفخ شكم، درمان معدهدرد و درمان کمخونی، کمک به هضم غذا و تقویت کننده معده و درمان دردهای لثه و ضد افسردگی استفاده میشود. زعفران با کاهش ریسک بیماری قلبی، میزان قند خون، بینایی و حافظه ارتباط دارد.
میزان مصرف زعفران
میزان مصرف زعفران در یک ماه برای هر نفر ۳ گرم توصیه میشود و مصرف بیش از پنج گرم به صورت یکجا باعث عوارضی مانند سرگیجه،کاهش تعداد نبض، خوندماغ، استفراغ و برافروختگی میشود.
کاربرد زعفران در صنعت
زعفران علاوه بر اینکه به عنوان یک ادویهی خوراکی استفاده میشود در برخی صنایع غذایی و غیرخوراکی نیز کاربرد دارد.
- صنایع رنگ سازی
- صنایع عطر سازی و خوشبو کننده ها
- مرمت و نگه داری آثار هنری حساس
- شمع سازی
