تخم شربتی دانههای گیاه ریحان با نام علمی Ocimum basilicum است. این گیاه از تیرهی نعناعیان است و در فارسی به آن شاهِسپَرَم یا نازبو نیز گفته میشود. برگهای معطر ریحان به عنوان سبزی مورد استفادهی خوراکی قرار میگیرد. از ریحان با نامهای دیگری مانند بادروج، تره خراسانی، اوقیمن، حوک، بورنگ، صریرا و بادروج ابیض نیز یاد میشود.

درست کردن شربت با دانههای ریحان
دانههای ریحان یا تخمشربتی به دلیل داشتن لعاب (ترکیبات موسیلاژی)، از دوران قدیم برای تهیه شربت استفاده میشدهاند. این دانهها پس از خیساندن به مدت کافی، با آب، شکر یا عسل، گلاب و سایر مواد دلخواه ترکیب شده و به عنوان یک نوشیدنی خنککننده در تابستان و همچنین با خواص درمانی مورد استفاده قرار میگیرند.
خواص تخم شربتی یا دانههای ریحان
از مهمترین خواص دانههای تخم شربتی، اثر مثبت آن در کاهش درد معده است. این دانهها حاوی مقادیر قابل توجهی پروتئین، آهن، پتاسیم و کلسیم هستند. همچنین، استفاده از دانههای تخم شربتی در بهبود جذب کلسیم در استخوانها مؤثر است.
۱- اثر بر بیماریهای تنفسی
تخم شربتی نقش مثبتی در درمان بیماریهای تنفسی ایفا میکند. استفاده از این دانه به همراه زنجبیل و عسل در درمان آسم، سرفه، سرماخوردگی، آنفلوانزا و برونشیت مؤثر است.
۲- کمک به کاهش وزن
دانههای لعابدار تخم شربتی بدون داشتن کالری اضافه، توانایی دارند فرد را برای مدتی سیر نگه دارند. به همین دلیل، استفاده از این دانهها برای کاهش وزن نیز امکانپذیر است.
۳- تنظیم قند خون
تخم شربتی باعث میشود مواد نشاستهای موجود در غذاها شکر خود را به تدریج آزاد کنند و در نتیجه در تنظیم قند خون و فشار متعادل آن اثربخش باشند.
۴- کاهش احساس تشنگی
تخم شربتی احساس تشنگی را کاهش میدهد و در گرمای تابستان و همچنین در سحرهای ماه مبارک رمضان مانند یک اکسیر عمل میکند.
۵- بهبود خلق و خو و کاهش استرس
این دانهها خلق و خوی افراد را بهبود میبخشند و خستگی ذهنی، تنشهای عصبی، افسردگی، میگرن و مالیخولیا را کاهش میدهند.
۶- درمان عفونتها
روغن تهیهشده از خرد کردن دانههای تخم شربتی در درمان عفونت زخمها، بریدگیها، عفونت مثانه و عفونت پوست مورد استفاده قرار میگیرد.
۷- اثرات ضد اسپاسم
از تخم شربتی به دلیل داشتن اثرات ضداسپاسمی در کاهش سیاهسرفه استفاده میشود.
۸- سلامت مغز و قلب
دانههای تخم شربتی به دلیل داشتن امگا-۳ و امگا-۶ در سلامتی و کارکرد مغز و قلب اثر مثبت بر جای میگذارند.
استفاده از تخم شربتی در دوران بارداری
گفته میشود مصرف روزانه ۱۰ گرم تخم شربتی برای تقویت قلب و صحت مزاج و همچنین زیبایی و خوشرنگی کودک مفید است. مصرف تخم شربتی در دوران شیردهی میتواند سبب افزایش شیر مادر شود. با این حال، در مصرف تخم شربتی نباید زیادهروی کرد.
ضررهای تخم شربتی
۱- برای افراد مبتلا به کرم معده
اشخاصی که به کرم معده مبتلا هستند، نباید از تخم شربتی استفاده کنند.
۲- زیادهروی در مصرف
مصرف بیش از حد تخم شربتی موجب ایجاد سرگیجه و همچنین بروز اختلال در حس بینایی میشود.
۳- برای افراد مصرفکننده داروهای ضد انعقاد
مصرف این دانهها برای افرادی که داروهای ضد انعقاد مصرف میکنند توصیه نمیشود.
۴- حساسیت به گلوتن
دانههای تخم شربتی حاوی گلوتن هستند. اگر شما جزو افراد حساس به این ترکیب هستید، در مصرف آن دقت کنید.
۵- همراه با داروهای خاص
اگر داروی خاصی مصرف میکنید، بهتر است قبل از مصرف تخم شربتی با پزشک خود مشورت کنید.
۶- کاهش فشار خون
تخم شربتی باعث کاهش فشار خون میشود. افرادی که با کمبود فشار خون مواجه هستند یا داروهای کاهش فشار خون مصرف میکنند، در مصرف این ماده باید دقت داشته باشند.
خلاصه
دانههای تخم شربتی یا ریحان به دلیل خواص درمانی و تغذیهای برجستهشان، از گذشته تا به امروز مورد استفاده قرار گرفتهاند. این دانهها علاوه بر تهیه شربت خنککننده، در بهبود سلامت معده، تنظیم قند خون، کاهش وزن و حتی بهبود خلق و خو نقش مهمی ایفا میکنند. با این حال، مصرف این دانهها باید با رعایت نکات ایمنی و دوز مناسب انجام شود تا عوارض جانبی آن به حداقل برسد.
